Tiểu thuyết "Dòng xoáy" nổi tiếng nhất là tác phẩm văn học của nữ nhà văn Trần Thị Nhật Tân, xuất bản lần đầu năm 1989. Cuốn tiểu thuyết gồm 2 tập, được viết dựa trên những sự kiện có thật về hành trình đấu tranh chống tiêu cực đầy gian truân của một nữ giáo viên tại Nam Định.

Nội dung: Tác phẩm theo chân cuộc đời nhân vật Trần Thị Lý – một giáo viên trẻ cương trực, đấu tranh không khoan nhượng với những tiêu cực trong ngành giáo dục địa phương. Dù đối mặt với vô vàn áp lực và trù dập từ một thế lực có tổ chức, cô vẫn kiên định bảo vệ lẽ phải.

Ý nghĩa xã hội: Cuốn sách đã gây chấn động dư luận thời bấy giờ vì tính chân thực và sự dũng cảm phanh phui những góc khuất trong xã hội. Tác phẩm thậm chí đã nhận được sự quan tâm đặc biệt và thư khen ngợi từ cố Tổng Bí thư Nguyễn Văn Linh.

Quá trình sáng tác: Để có tiền xuất bản cuốn sách này, tác giả Trần Thị Nhật Tân đã phải trải qua cuộc sống vất vả mưu sinh nơi vỉa hè, thậm chí mở quán bán phở để tích lũy đủ kinh phí in sách.

Có một nhà văn "hồng nhan bạc phận" gian nan sáng tác tiểu thuyết này.

Tròn 20 năm trước, vào " đêm trước" của công cuộc đổi mới đất nước, Tổng Bí Thư Nguyễn Văn Linh, người lãnh đạo cao nhất của Đảng ta, đã hai lần viết thư tay gởi cho một nữ nhà văn, tác giả một cuốn sách đã gây sốc cho cả Nam Định thời bấy giờ, mà ông tình cờ gặp được.

Đói khổ và phải sống tự lập hồi bé, nhưng Nhật Tân lại học rất giỏi. Do hoàn cảnh gia đình cô đã quyết định nhờ người khai tăng thêm ba tuổi để đi học Điện báo. Lớp Điện báo của Nhật Tân tốt nghiệp ra trường đúng thời gian ở miền Nam vửa xảy ra sự kiện ở Mỹ Ngụy đưa anh hùng Nguyễn Văn Trỗi ra pháp trường xử bắn. Thanh niên cả nước sôi sục tình nguyện xung phong ra chiến trường đánh giặc trả thù cho anh Trỗi. Nhật Tân đã nghĩ ra cách viết đơn tình nguyện và ngày nào cũng mang đến trụ sở của Trung Ương Đoàn xin được ra trận.

...Bắt đầu từ đây, số phận đã đẩy cô gái trẻ Trần Thị Nhật Tân vào một dòng xoáy cuộc đời biến cô thành một nhà văn bất đắc dĩ.